Spadek wartości jachtu – ile tracisz, a co zyskujesz, kupując nową jednostkę?

Jacht jest dobrem luksusowym. Prestiż wynikający z jego posiadania jest znaczny, szczególnie gdy jednostka jest czysta, zadbana i utrzymywana w dobrym stanie technicznym. Ze względu na ryzyko związane z zakupem używanego jachtu część klientów decyduje się na zamówienie jednostki bezpośrednio w stoczni lub u autoryzowanego dealera. Jakie są rzeczywiste korzyści takiego rozwiązania i jak duży jest spadek wartości jachtu po zakupie?

Gdzie szukać jachtu?

Znalezienie odpowiedniej jednostki na rynku wtórnym jest czasochłonne i obarczone ryzykiem. Oglądając ogłoszenia krajowe, mamy dostęp przede wszystkim do jednostek znajdujących się w Polsce. Znaczne rozszerzenie rynku następuje dopiero po uwzględnieniu portali europejskich, na których oferowane są jachty z Niemiec, Holandii, Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch, Chorwacji i krajów skandynawskich.

Poszukiwania zagraniczne wymagają jednak znajomości języka oraz fachowego słownictwa z zakresu budowy, wyposażenia i eksploatacji jachtów. Trzeba również prawidłowo ocenić koszt transportu, podatki, dokumentację jednostki, status podatku VAT, zgodność oznaczeń identyfikacyjnych oraz możliwość rejestracji jachtu w Polsce.

Podobna sytuacja występuje przy zakupie nowej jednostki. W Polsce działa wielu przedstawicieli stoczni, jednak zakres obsługi, doświadczenie techniczne oraz jakość przygotowania jachtu do wydania są zróżnicowane. Alternatywą może być powierzenie poszukiwań rzeczoznawcy specjalizującemu się w jednostkach pływających. Wiąże się to z dodatkowym kosztem, ale pozwala ograniczyć czas poszukiwań i ryzyko wyboru jachtu niedostosowanego do planowanego sposobu eksploatacji.

Ryzyko zakupu używanego jachtu

Zdarza się, że sprzedający tuszuje wadę jednostki lub przeprowadza naprawę samodzielnie, w sposób odbiegający od zasad technologii szkutniczej. Nie należy zakładać, że każdy sprzedający świadomie wprowadza kupującego w błąd. W praktyce jednak, jeśli podczas oględzin nie zostaną zadane konkretne pytania, trudno oczekiwać, że właściciel sam szczegółowo opisze wszystkie szkody, nieszczelności, awarie urządzeń czy problemy eksploatacyjne.

Na oględziny warto zabrać osobę, która zachowa dystans do planowanego zakupu. Kupujący często koncentruje się na wyglądzie jachtu, wyposażeniu i perspektywie przyszłych rejsów. W takim momencie łatwo pominąć pęknięcia laminatu, ślady przecieków, niewłaściwie wykonane naprawy, zużyte olinowanie, deformacje pokładu albo nieprawidłowości w instalacji elektrycznej.

Po wstępnym wyborze jednostki zasadne jest skorzystanie z pomocy rzeczoznawcy. Fachowiec może ocenić stan techniczny, przeanalizować historię szkodową, wykonać pomiary wilgotności kadłuba oraz przygotować raport z oględzin. Stwierdzone nieprawidłowości stanowią nie tylko podstawę do rezygnacji z zakupu, lecz także konkretne argumenty podczas negocjowania ceny.

Szczególnej ostrożności wymagają jachty pochodzące z czarteru. Ich atrakcyjna cena jest zazwyczaj wynikiem ponadnormatywnego zużycia. Pięcioletnia jednostka czarterowa może wyglądać i zachowywać się technicznie jak dziesięcioletni jacht użytkowany prywatnie. Wynika to z intensywnego pływania, eksploatacji niezależnie od warunków pogodowych oraz częstych zmian załóg.

Nie należy również automatycznie przyjmować, że bardzo mała liczba motogodzin świadczy o doskonałym stanie technicznym. Silniki, przekładnie, pompy, zawory i pozostałe systemy jachtowe wymagają regularnej pracy. Prawidłowo serwisowana i systematycznie użytkowana jednostka może znajdować się w lepszym stanie niż jacht, który przez kilka lat pozostawał niemal nieruchomo w marinie.

Zakup nowego jachtu a spadek wartości po zakupie

Zakup jachtu bezpośrednio ze stoczni jest szczególnym przeżyciem. Armator może wybrać kolor kadłuba, materiały wykończeniowe, rodzaj napędu, elektronikę, żagle, instalację energetyczną oraz wyposażenie hotelowe. Otrzymuje jednostkę wykonaną zgodnie z aktualnymi trendami konstrukcyjnymi i technologicznymi.

Swoboda konfiguracji i status pierwszego właściciela mają jednak swoją cenę. Z moich obecnych obserwacji rynku wynika, że po wydaniu przez stocznię lub dealera jacht może natychmiast stracić około 10–20% wartości.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o zużycie techniczne. Jacht może mieć za sobą zaledwie jeden dzień eksploatacji, a mimo to jest już jednostką używaną. Potencjalny nabywca zazwyczaj woli kupić nowy jacht od dealera, który zapewnia gwarancję, obsługę posprzedażową, przygotowanie techniczne oraz możliwość indywidualnej konfiguracji.

Kupując jacht od prywatnego właściciela, klient rezygnuje również ze statusu pierwszego armatora. Aby przekonać go do zakupu niemal nowej, ale formalnie używanej jednostki, sprzedający musi zaoferować wyraźną różnicę cenową.

Analiza spadku wartości modelu Cap Camarat 8.5 WA

W 2019 roku wykonywałem analizę utraty wartości konkretnego modelu jachtu motorowego w okresie trzech lat. Był to maksymalny możliwy okres analizy, ponieważ model był produkowany stosunkowo krótko. Jest to typowe dla branży jachtowej. Wprowadzenie zmian w konstrukcji kadłuba, układzie pokładu lub stylistyce często prowadzi do zmiany oznaczenia modelu.

Analiza obejmowała czterdzieści jednostek Jeanneau Cap Camarat 8.5 WA. Jachty pochodziły od jednego producenta, ale różniły się rokiem produkcji, rodzajem silnika oraz zakresem wyposażenia.

Zebrane dane potwierdziły, że największy spadek wartości następuje bezpośrednio po zakupie. Wykazały również, że różnice cenowe wynikające z wyposażenia dodatkowego zmniejszają się wraz z wiekiem jednostki. Kosztowne opcje podnoszą atrakcyjność jachtu i mogą ułatwić sprzedaż, ale po kilku latach nie zwiększają wartości o kwotę odpowiadającą ich pierwotnej cenie zakupu.

Analiza pokazała także, że jachty z pierwszego roku użytkowania były wyceniane nieco wyżej niż egzemplarze dwu- i trzyletnie, ale różnica pomiędzy kolejnymi rocznikami była już mniejsza niż spadek następujący bezpośrednio po odbiorze nowej jednostki.

Ile wynosi spadek wartości jachtu w kolejnych latach?

Na podstawie obecnych obserwacji należy skorygować wcześniejsze założenie odnoścnie utraty wartości jachtu, natychmiast po wyjeździe ze stoczni (adnotacja do artykułu z 2019r). Bardziej właściwy przedział dla nowej jednostki wynosi obecnie około 10–20%, zależnie od marki, modelu, popytu i warunków zakupu.

W przypadku jachtu dwuletniego całkowity spadek wartości wynosi zazwyczaj około 20–30%. Na cenę wpływają już wtedy pierwsze ślady użytkowania, stan żelkotu, liczba motogodzin, zużycie tapicerki, stan wyposażenia, jakość serwisu oraz ewentualne szkody.

Jacht cztero- lub pięcioletni może być wyceniany o około 30–50% niżej niż porównywalna nowa jednostka. Tak duża rozpiętość wynika z różnic w sposobie eksploatacji. Pięcioletni jacht prywatny, przechowywany zimą na lądzie i regularnie serwisowany, może zachować znacznie większą wartość niż jednostka czarterowa eksploatowana przez cały sezon.

Po około pięciu latach tempo spadku ceny zwykle wyraźnie maleje. Z moich doświadczeń wynika, że w przedziale wieku od 5 do 15 lat utrata wartości wynosi przeciętnie około 2–5% rocznie. Nie oznacza to jednak, że cenę każdego jachtu można obliczyć za pomocą prostego współczynnika amortyzacji.

Każda wycena jest sprawą indywidualną. Znaczenie mają stan techniczny, historia szkód, popularność modelu, jakość wykonania, wyposażenie, dostępność części zamiennych oraz bieżąca relacja popytu do podaży.

Czy zakup nowego jachtu się opłaca?

Z czysto ekonomicznego punktu widzenia zakup nowego jachtu trudno uznać za najbardziej korzystne rozwiązanie. Największą utratę wartości ponosi pierwszy właściciel. W zamian otrzymuje jednak możliwość konfiguracji jednostki, gwarancję, wsparcie dealera oraz pewność, że jacht nie ma nieujawnionej historii szkód.

Jeżeli nabywcy nie zależy na prestiżu posiadania fabrycznie nowego jachtu, korzystnym momentem zakupu jest zazwyczaj okres od 30 do 60 miesięcy po premierze modelu. Pierwszy właściciel poniósł już wówczas znaczną część spadku wartości, a jednostka nadal pozostaje konstrukcyjnie nowoczesna i najczęściej objęta wsparciem producenta.

Bogato wyposażone jachty tracą nominalnie więcej, ponieważ część kosztownych opcji dodatkowych nie jest odzyskiwana podczas sprzedaży. Jednocześnie dobrze skonfigurowana jednostka zwykle znajduje nabywcę szybciej niż jacht w podstawowej wersji wyposażenia.

Czy zakup nowego jachtu się opłaca? Finansowo najczęściej nie. Nie oznacza to jednak, że jest nieracjonalny. Dla wielu armatorów odbiór nowej jednostki, wybór wyposażenia i status pierwszego właściciela stanowią wartość, której nie da się ocenić wyłącznie za pomocą tabeli amortyzacyjnej.

Spadek wartości jachtów regatowych

Przedstawione zależności dotyczą ogólnego rynku jachtów turystycznych i motorowych. W przypadku jednostek regatowych wiek może mieć mniejsze znaczenie niż stan konstrukcji, sztywność kadłuba, aktualność wyposażenia oraz potencjał sportowy.

W klasie Snipe dobrze utrzymane jachty renomowanych producentów mogą po wielu latach osiągać ceny zbliżone do nowych egzemplarzy, szczególnie jeżeli mają udokumentowane wyniki sportowe i zachowały odpowiednią sztywność konstrukcji.

Inaczej wygląda sytuacja w klasach, w których kadłuby i osprzęt poddawane są bardzo dużym obciążeniom treningowym. Przykładem może być klasa 470, gdzie dziesięcioletnia jednostka może być nadal sprawna technicznie, ale nie zapewniać parametrów wymaganych do rywalizacji na najwyższym poziomie.

W jachtach regatowych wartość jest więc pochodną nie tylko wieku, lecz również zdolności jednostki do uzyskiwania konkurencyjnych wyników.

Spadek wartości jachtu po pierwszej szkodzie

Pierwsza szkoda może spowodować dodatkowy spadek wartości handlowej jachtu, nawet jeżeli naprawa została wykonana prawidłowo. Kupujący zazwyczaj wyżej ocenia jednostkę z oryginalnym kadłubem i bez historii napraw konstrukcyjnych.

W przypadku niewielkiego uszkodzenia kosmetycznego, profesjonalnie naprawionego i udokumentowanego, utrata wartości może wynosić około 2–5%. Jeżeli szkoda obejmowała widoczną część kadłuba, wymagała malowania całej burty albo ingerencji w strukturę laminatu, spadek może wynosić około 5–10%, a w poważniejszych przypadkach jeszcze więcej.

Nie można przy tym automatycznie przenosić na rynek jachtowy zasad stosowanych przy wycenie samochodów. Wytyczne dotyczące utraty wartości handlowej pojazdów mechanicznych nie stanowią bezpośredniej metody wyceny jednostek pływających. W przypadku jachtu konieczna jest indywidualna ocena rodzaju konstrukcji, zakresu uszkodzeń, technologii naprawy, jakości wykonanych prac oraz wpływu szkody na dalszą eksploatację.

Znaczenie ma również dokumentacja. Profesjonalnie wykonana naprawa, potwierdzona fakturami, zdjęciami i protokołem technicznym, wpływa na wartość znacznie mniej niż naprawa, której zakresu i sposobu wykonania nie można ustalić.

Co jeszcze wpływa na spadek wartości jachtu?

Cenę obniżają modele wycofane z produkcji, szczególnie gdy macierzysta stocznia przestała istnieć lub nie zapewnia części zamiennych. Takie jednostki można określić jako jachty osierocone. Brak szyb, okuć, elementów zabudowy i dokumentacji technicznej zwiększa koszt przyszłych napraw i jest uwzględniany przez rynek.

Na cenę wpływa również liczba podobnych ofert. Jeżeli na rynku dostępnych jest wiele jednostek tego samego modelu, kupujący ma większe możliwości wyboru i negocjacji. Wysoka podaż przy ograniczonym popycie prowadzi do obniżenia ceny, nawet jeżeli jacht znajduje się w dobrym stanie technicznym.

Najlepiej wartość zachowują modele popularne, pochodzące od działających stoczni, posiadające dobrą opinię użytkowników oraz łatwy dostęp do części, serwisu i dokumentacji.

Spadek wartości jachtu jest nieunikniony, ale jego wielkość można ograniczyć poprzez właściwą eksploatację, regularny serwis, dokumentowanie napraw oraz utrzymywanie jednostki w dobrym stanie technicznym i wizualnym. Ostateczna wartość nie wynika jednak wyłącznie z wieku. Każdy jacht powinien być oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem jego rzeczywistego stanu oraz aktualnej sytuacji rynkowej.

 

 

 

Przeczytaj artykuły o podobnej tematyce:

Walka z ubezpieczycielem, tylko dla najbogatszych?
Zaniżone odszkodowanie jachtu.
Szkoda w Jachcie. Niezależny rzeczoznawca pomoże w walce z Ubezpieczycielem.
Nie daj się oskubać! Problemy z rzetelną wyceną szkody jachtu.